نقش سلامت معنوی در ارتقای سلامت روان جامعه

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله گفت: مطالعات مختلف نشان می‌دهد افرادی که از سلامت معنوی بیشتری برخوردارند، توجه بیشتری به سلامت جسم خود دارند و رفتارهای پرخطر را کمتر انجام می‌دهند.

به گزارش خبرنگار مهر، حسن ابوالقاسمی، در دهمین کنگره ملی سلامت معنوی با اشاره به برگزاری این جلسه با هدف نهادینه‌سازی سلامت معنوی، از استادان و صاحب‌نظران حاضر در این نشست قدردانی کرد و گفت: موضوع سلامت معنوی از سال‌ها قبل مورد توجه گروه‌های پزشکی و فرهنگی قرار داشته و امروز نیز ضرورت پرداختن جدی‌تر به این موضوع احساس می‌شود.

وی با اشاره به اهمیت تعریف و تبیین مفهوم سلامت معنوی افزود: در ادبیات پزشکی، سلامت تنها به سلامت جسمانی محدود نمی‌شود و ابعاد روانی و اجتماعی نیز در تعریف سلامت مورد توجه قرار گرفته است. در کنار این ابعاد، سلامت معنوی نیز می‌تواند نقش مهمی در سلامت انسان داشته باشد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله ادامه داد: سلامت معنوی نه‌تنها بر ابعاد مختلف زندگی انسان تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند بر سلامت جسمانی نیز اثرگذار باشد و به همین دلیل در سال‌های اخیر مطالعات متعددی در جهان درباره ارتباط سلامت معنوی و سلامت جسم و روان انجام شده است.

ابوالقاسمی با اشاره به نتایج برخی مطالعات انجام‌شده در کشورهای غربی اظهار کرد: این مطالعات نشان می‌دهد افرادی که از سلامت معنوی بالاتری برخوردارند، به شکل قابل توجهی کمتر به رفتارهای آسیب‌زا و پرخطر روی می‌آورند و در مقابل، توجه بیشتری به سلامت جسم خود دارند.

وی افزود: در این مطالعات مشخص شده است که افراد دارای سلامت معنوی بیشتر، توجه بیشتری به ورزش و مراقبت از سلامت خود دارند و طول عمر آنها نیز بیشتر است. این موضوع نشان می‌دهد سلامت معنوی می‌تواند در کنار سلامت جسمی، روانی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله با تأکید بر سابقه توجه به سلامت معنوی در فرهنگ و ادبیات ایرانی و اسلامی گفت: اگر در ادبیات فارسی و آثار دینی و اخلاقی مطالعه کنیم، نمونه‌های فراوانی از توجه به سلامت معنوی و ارتباط آن با سلامت انسان مشاهده می‌شود.

ابوالقاسمی همچنین به جایگاه سلامت معنوی در اخلاق پزشکی اشاره کرد و گفت: در اصول اخلاق پزشکی نیز موضوعات مرتبط با سلامت معنوی مورد توجه قرار گرفته است و برخی اصول اخلاقی با همین نگاه آغاز می‌شوند. این موضوع نشان می‌دهد که سلامت معنوی می‌تواند بخشی مهم از اخلاق حرفه‌ای در حوزه پزشکی باشد.

وی با اشاره به سابقه توجه کشورهای مختلف به این موضوع اظهار کرد: حتی در کشورهای توسعه‌یافته نیز سال‌هاست مطالعات و برنامه‌های مختلفی درباره سلامت معنوی انجام می‌شود و این موضوع در نظام سلامت آنها مورد توجه قرار گرفته است.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله در ادامه با اشاره به آموزه‌های دینی درباره ارتباط سلامت جسم و قلب گفت: در آموزه‌های دینی نیز نسبت به بیماری‌های جسم و بیماری‌های قلب توجه ویژه‌ای شده و بر اهمیت سلامت درونی و معنوی انسان تأکید شده است.

ابوالقاسمی با تأکید بر ضرورت ادامه این مسیر گفت: پرداختن به سلامت معنوی باید به یک جریان مستمر در نظام سلامت تبدیل شود تا بتوان از ظرفیت آن برای ارتقای سلامت فرد و جامعه استفاده کرد.اگر بخواهی، می‌توانم همین متن را مهرپسندتر و خبری‌تر کنم و تیتر را هم کوتاه‌تر و جذاب‌تر دربیاورم.

توحید و ایمان، بنیان سلامت معنوی است

در ادامه، عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، به تشریح سلامت معنوی از منظر منظومه فکری امام خمینی(ره) پرداخت و گفت: سلامت، یکی از ساحت‌های سلامت انسان در کنار سلامت جسمی، روانی و اجتماعی است و در تعالی فرد، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

وی با اشاره به تأکیدات امام خمینی(ره) بر نقش معنویت در تمدن اسلامی افزود: در آثار امام بارها تأکید شده است که معنویت یکی از پایه‌های اساسی تمدن اسلامی است.

خسروپناه بنیان سلامت معنوی را توحید دانست و اظهار کرد: باور به اینکه در سراسر هستی یک مرکز قدرت به نام خداوند وجود دارد و همه موجودات و پدیده‌ها، از کوچک‌ترین ذرات تا بزرگ‌ترین کهکشان‌ها، تحت قدرت خداوند هستند، اساس سلامت معنوی توحیدی است.

وی ادامه داد: سلامت توحیدی و ایمان به خداوند سبحان، دستاوردهایی دارد که یکی از مهم‌ترین آنها بصیرت است. انسان با پیمودن مسیر تقوا به مراتب بالاتری از سلامت معنوی دست پیدا می‌کند و از آثار آن می‌توان به آرامش، حکمت و سلامت معنوی اشاره کرد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه سلامت معنوی دارای مراتب مختلف است، گفت: سلامت معنوی از مراتب ساده‌تر مانند آسایش آغاز می‌شود و می‌تواند به سلامت معنوی خیالی، عقلی و در نهایت سلامت معنوی قلبی برسد.

خسروپناه توکل به خدا را یکی از آثار سلامت معنوی دانست و افزود: اگر سلامت معنوی در جامعه افزایش پیدا کند، تاب‌آوری و امید نیز بیشتر خواهد شد؛ زیرا توکل به خداوند از آثار تحقق سلامت معنوی است.

وی با اشاره به مراتب عالی سلامت معنوی اظهار کرد: وقتی قلب انسان به مقام اطمینان و حکمت می‌رسد و به مقام سکینه دست پیدا می‌کند، عالی‌ترین درجات سلامت معنوی شکل می‌گیرد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: بر اساس منظومه فکری امام خمینی(ره)، سلامت معنوی یک سیر تشکیکی و دارای مراتب است؛ از نازل‌ترین مرتبه که آسایش است تا عالی‌ترین مراتب که حکمت، سکینه و اطمینان است.

خسروپناه ادامه داد: اگر اتفاقات و حوادث با داروی ذکر همراه شود، خوف الهی در جامعه شکل می‌گیرد و در جنگ، جهاد و مبارزه نیز تاب‌آوری، صبر و استقامت افزایش می‌یابد.

وی با اشاره به آثار اجتماعی سلامت معنوی گفت: انسانی که از سلامت معنوی برخوردار است، اهل امانت، صداقت، وفای به عهد و عدالت است. همه این ویژگی‌ها در منظومه فکری امام خمینی(ره) مورد تأکید قرار گرفته است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: انسانی که به درجات بالای سلامت معنوی می‌رسد، در مسیر جهاد، سرعت و مجاهدت بیشتری دارد و از مغفرت الهی نیز بهره‌مند می‌شود.

خسروپناه در ادامه با تأکید بر ضرورت جریان‌شناسی در حوزه سلامت معنوی گفت: در موضوع سلامت معنوی باید مرتب جریان‌شناسی کنیم؛ چراکه سلامت معنوی سکولار با سلامت معنوی توحیدی متفاوت است و میان سلامت معنوی دنیوی و سلامت معنوی ناظر به دنیا و آخرت نیز تفاوت وجود دارد.

وی با اشاره به رواج انواع فناوری‌های مرتبط با سلامت معنوی اظهار کرد: ادبیات فارسی ما سرشار از این مفاهیم است و باید از ظرفیت آن برای انتقال این مفاهیم استفاده کنیم.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به شاهنامه فردوسی گفت: شاهنامه فقط مجموعه‌ای از قصه‌های اسطوره‌ای نیست؛ بلکه حکمت‌نامه، خردنامه و فضیلت‌نامه است. ما قرار نیست صرفاً قصه‌های اسطوره‌ای را نشر دهیم، بلکه باید دستاوردهای این میراث فرهنگی و این فناوری نرم را به مخاطب منتقل کنیم.

خسروپناه در پایان با اشاره به اشعار عرفانی و سخنان امام خمینی(ره) درباره عشق و پیوند انسان با خداوند، بر نقش این مفاهیم در تبیین و انتقال سلامت معنوی تأکید کرد.

کد مطلب 6970451 زهرا ناری